Για τον τίτλο του blog
Ετυμολογικό Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής, J. B. Hoffmann
ΤΕΥΧΕΙΝ σημαίνει: συλλέγω - προσαρμόζω - τεχνουργώ - κατασκευάζω. Δηλαδή, κάνω να είναι ως... βάσει του... με τρόπο κατάλληλο για... και με σκοπό να... Ό,τι ονομάστηκε τέχνη, παράγωγο του τεύχειν, και που έδωσε τον όρο τεχνική, δεν είναι παρά μια ιδιαίτερη εκδήλωση του τεύχειν και δεν αφορά παρά στις δευτερεύουσες και παράγωγες πλευρές του.
Κ. Καστοριάδης, Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας σελ. 370 (όψεις του τεύχειν)
ΤΕΥΧΩ, ... η κεντρική έννοια στον Όμηρο
ήταν κατασκευάζω, παράγω, οικοδομώ.
ΤΕΥΧΟΣ, εργαλείο, όργανο είναι επίσης το κατ’ εξοχήν όργανο: τα όπλα. Ήδη
στον Όμηρο συντελείται το πέρασμα από αυτή την έννοια σε αυτήν του προξενώ, κάνω να είναι, δίνω ύπαρξη,
συχνά διαχωριζόμενη από την έννοια της υλικής κατασκευής, ποτέ όμως από αυτήν
της ταιριαστής και ενεργής πράξης.
Κ. Καστοριάδης, ΤΑ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙΑ ΤΟΥ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΥ (από το άρθρο “τεχνική”)
Ενδεικτικά, από τις αναρίθμητες εμφανίσεις του ρήματος στην αρχαιοελληνική γραμματεία, αναφέρουμε το συγκλονιστικό απόσπασμα από την ραψωδία Ε (στ. 59-68) της Ιλιάδας:
Μηριόνης δε Φέρεκλον ενήρατο, τέκτονος υιόν
Αρμονίδεω, ος χερσίν επίστατο δαίδαλα
πάντα τεύχειν· έξοχα γαρ μιν εφίλατο Παλλάς Αθήνη·
ος και Αλεξάνδρω τεκτήνατο νήας εΐσας
αρχεκάκους, αι πάσι κακόν Τρώεσσι γένοντο
οι τ’ αυτώ, επεί ου τι θεών εκ θέσφατα ήδη.
τον μεν Μηριόνης ότε δη κατέμαρπτε διώκων
βεβλήκει γλουτόν κατά δεξιόν· η δε δια πρό
αντικρύ κατά κύστιν υπ’ οστέον ήλυθ’ ακωκή·
γνυξ δ’ έριπ’ οιμώξας, θάνατος δε μιν αμφεκάλυψε.
πάντα τεύχειν· έξοχα γαρ μιν εφίλατο Παλλάς Αθήνη·
ος και Αλεξάνδρω τεκτήνατο νήας εΐσας
αρχεκάκους, αι πάσι κακόν Τρώεσσι γένοντο
οι τ’ αυτώ, επεί ου τι θεών εκ θέσφατα ήδη.
τον μεν Μηριόνης ότε δη κατέμαρπτε διώκων
βεβλήκει γλουτόν κατά δεξιόν· η δε δια πρό
αντικρύ κατά κύστιν υπ’ οστέον ήλυθ’ ακωκή·
γνυξ δ’ έριπ’ οιμώξας, θάνατος δε μιν αμφεκάλυψε.
Η μετάφραση του Πολυλά:
Τον Αρμονίδη Φέρεκλον φονεύει ο Μηριόνης αυτόν,
που με τα χέρια θαυμάσια τεχνουργούσε,
ότ’ η Παλλάς η Αθηνά περίσσια τον αγάπα.
Και του Αλεξάνδρου έκαμε αυτός τα
ισόπλευρα καράβια τ’ αρχέκακα,
που εγέννησαν κακό στους Τρώας όλους
και εις αυτόν, που των θεών τα ρήματ’ αγνοούσε.
Και αυτόν ως τον κατάτρεχεν, προφθάνει ο Μηριόνης
και τον χτυπά στο δεξιό μερί και αντίκρ’ η λόγχη
στην φούσκαν βγαίνει, αφού περνά στο κόκαλο αποκάτω.
Βογγά, πέφτει στα γόνατα και ο θάνατος τον ζώνει.
Γιάννης Ψαραύτης
ipsaraftis@sch.gr
